Aks Sözlüğü ve Teknik Terimler
Teknik Bilgi Rehberi
Aks Parçaları Ansiklopedisi
1. Aks Kafası (Dış Aks)
Tanım: Aksın tekerlek tarafında bulunan, tekerleğin hem dönmesini hem de sağa-sola hareket etmesini sağlayan mafsallı parçadır.
Arıza Belirtisi: Özellikle tam sağ veya sol dönüşlerde "kıtır kıtır" veya "tak tak" sesi gelmesi. Bu ses, kafanın ömrünü tamamladığını gösterir.
2. Aks Lalesi (İç Aks)
Tanım: Aksın şanzımana (vites kutusuna) bağlanan kısmıdır. Motor gücünü şanzımandan alıp mile aktarır. İç yapısı lale çiçeğine benzediği için bu adı almıştır.
Arıza Belirtisi: Gaza basıldığında (yük altındayken) araçta titreme ve sarsıntı yapar. Gazdan ayağınızı çekince titreme duruyorsa sorun %90 lalededir.
3. Aks Körüğü
Tanım: Aks kafalarının (iç ve dış) içindeki özel gres yağını tutan, dışarıdan toz ve su girmesini engelleyen akordeon şeklindeki kauçuk parçadır.
Arıza Belirtisi: Jantın iç kısmında gres yağı sıçraması görülür. Yırtık körük hemen değişmezse aks kafası bozulur ve yüksek masraf açar.
4. İstavroz (Tripod)
Tanım: İç aks lalesinin içinde çalışan, üç kollu ve bilyalı hareketli parçadır. Aksın yukarı-aşağı süspansiyon hareketlerine uyum sağlamasına yardımcı olur.
Arıza Belirtisi: İstavroz bilyaları dağılırsa veya yuvasında boşluk yaparsa araç belirli hızlarda (örneğin 80-100 km/s) şiddetle titrer.
5. Aks Mili (Ara Mil)
Tanım: İç ve dış aksı birbirine bağlayan dolu çelik çubuktur. Aracın torkuna dayanacak şekilde üretilir.
Arıza Belirtisi: Darbe sonucu eğilirse tekerlekte "yalpalama" yapar. Aşırı yükte kırılabilir (aks kesmesi), bu durumda araç hareket etmez.
6. ABS Dişlisi (Okuyucu Halka)
Tanım: Dış aks kafasının üzerinde bulunan dişli veya manyetik halkadır. Tekerlek hızını ABS sensörüne iletir.
Arıza Belirtisi: Çatlarsa veya dişleri dolarsa ABS ışığı yanar veya fren pedalı düşük hızlarda gereksiz yere titrer (devreye girer).
7. Balans Takozu
Tanım: Uzun olan aks millerinin üzerine takılan kauçuk ağırlıktır. Aksın dönüşü sırasındaki titreşimi (rezonansı) emmek için kullanılır.
Arıza Belirtisi: Yerinden kayarsa veya koparsa araçta ince bir titreşim hissedilebilir.
8. Porya Bilyası (Tekerlek Rulmanı)
Tanım: Tekerleğin dingil üzerinde sürtünmesiz dönmesini sağlayan rulmandır. Aks, gücü porya üzerinden tekerleğe iletir.
Arıza Belirtisi: Hızlandıkça artan "uğultu" sesi yapar. Genellikle aks arızası ile karıştırılır ancak virajlarda sesin yönü değişir.
9. Aks Somunu
Tanım: Aksı tekerlek poryasına sabitleyen büyük somundur. Güvenlik için hayati önem taşır ve belirli bir torkla sıkılmalıdır.
Arıza Belirtisi: Gevşerse tekerlekte boşluk ve "tak" sesi yapar. Hayati risk taşır.
10. Freze (Diş Sayısı)
Tanım: Aksın uç kısımlarındaki yivli dişlerdir. Bu dişler şanzıman ve poryadaki karşılıklarına geçerek gücü aktarır.
Önemi: Her aracın freze diş sayısı farklıdır (Örn: 22 diş, 24 diş). Yanlış parça yerine oturmaz veya sıyırır.